چكيده:
الزامات قانونی و مقرراتی ارجع ترین نهاد جهت تصمیم گیری در حوزه های سیستم ایمنی و بهداشت است سازمان غذا و دارو جمهوری اسلامی ایران به عنوان نهاد تصمیم گیری در حوزه ایمنی و بهداشت چک لیستی را برای کلیه شرکت هایی که خواهان دریافت نشان ISO 22000 و HACCP بر روی محصولات خویش هستند را الزام نموده است و تا سازمانها نتوانند 90 درصد چک لیست را اخد نمایند مجاز به ثبت این عنوان بر روی محصولات خویش نیستند.
لذا بررسی این چک لیست ،نحوه اجرای آن و الزامات اضافی این چک لیست به عنوان الزامات اضافی این استاندارد اهمیت بالایی دارد در این مقاله سعی شده است با اتکاء بر این چک لیست تطابق استاندارد ISO 22000 و HACCP را خواهند داشت.
هدف:
نحوه اجرای اصولی استاندارد ISO 22000 و HACCP با استفاده قوانین چک لیست PRPS چک لیست ارزیابی برنامه های پیشنیازی حفظ ایمنی و سلامت غذا در واحدهای تولیدی غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو جمهوری اسلامی ایران می باشد
واژه‌هاي كليدي: ISO 22000 ، ارزیابی برنامه های پیشنیازی(PRPS)، نقطه كنترل بحراني(CCP)،برنامه کنترل برنامه های پیش عملیاتی(OPRP
1-مقدمه:
(استاندارد ISO 22000 باعنوان سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی بمنظور ارائه گواهینامه سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی جهت سازمانهای فعال درحوزه مواد غذایی برمبنای ایزو تدوین شده و توسط طرح جهانی ایمنی مواد غذایی (GFSI) رسمیت پیدا کرده ودر اختیار شرکتهای صنایع غذایی قرار میدهد.استاندارد ISO 22000 مورد استفاده تمامی تولید کنندگان و خرده فروشان مواد غذایی درسراسر جهان میباشد. ISO 22000 الزامات مرتبط باانواع فرآیند یکپارچه به جهت کنترل وبه حداقل رساندن خطرات ایمنی مواد غذایی بیان میکند. صنایع غذایی در سرتاسر جهان با چالش های زیادی در خصوص ایمنی مواد غذایی مواجه اند. بسیاری از مطالعات و تحقیقات برای تعیین موانع اصلی HACCP و پیاده سازی ایزو ۲۲۰۰۰ انجام شده است. در نتیجه، اکثر مطالعات به این نتیجه رسیده اند که فقدان درک HACCP و سایر فرایندهای سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی یکی از موانع اصلی اجرای یک FSMS موثر و پایدار است
تفاوت های ISO 22000 و HACCP
سیستم HACCP برای هر شرکت یا سازمانی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در زنجیره غذایی دخیل باشد بدون توجه به اندازه آن قابل اجراست . پیاده سازی سیستم HACCP باید با برنامه های پیش نیازی (PRPS) همراه باشد.
به عبارت دیگر، شرکتی که برای اجرای سیستم HACCP آماده می شود باید برنامه های پیش شرطی (PRPS) را طبق مقررات ملی یا سایر الزامات ایمنی مواد غذایی اجرایی کند. برنامه های پیشنیازی ذکر شده در زیر ممکن است برای پشتیبانی از سیستم HACCP شامل شوند، اما همه شرکت ها برنامه های پیشنیازی (PRPS) مشابهی ندارند. اما به طور خلاصه تفاوتهای آنها شامل موارد زیر است:
۱- ایزو ۲۲۰۰۰ اجازه می دهد تا یک سیستم مدیریت ایمنی مواد غذایی توسط کارشناسان خارجی برای هر شرکت ایجاد شود و این شامل پیاده سازی و تأیید تمام یا بخشی از فعالیت های مربوط به سیستم می شود.
۲- ایزو ۲۲۰۰۰ همچنین به شیوه های خوب در بخش ها و قوانین عمومی بهداشتی منتشر شده توسط Codex Alimentarius اشاره می کند.
۳- علاوه بر ارتباطات داخلی، ارتباطات خارجی همچنین یک شرط برای ایجاد، پیاده سازی و به روز رسانی FSMS با توجه به ISO 22000 است.
۴- ایزو ۲۲۰۰۰ نیاز به تجزیه و تحلیل ریسک برای ارزیابی هر گونه خطرات و ایمنی مواد غذایی دارد.
۵- ایزو ۲۲۰۰۰ مستلزم مستند سازی PRP ها (برنامه های پیش نیازی) است.
۶- سیستم HACCP از مفهوم سنتی تقسیم کردن اقدامات کنترل به دو گروه استفاده می کند: پیش نیازها و اقدامات مورد استفاده در نقاط کنترل بحرانی (CCPs).اما در مورد ISO 22000، این مفاهیم، با اضافه کردن یک گروه از اقدامات کنترل به نام برنامه های پیش نیاز اجرایی (OPRPs)، سازماندهی می شوند.
۷- ایزو ۲۲۰۰۰ نیاز به سیستم نظارت و برنامه ریزی اقدامات اصلاحی برای PRP عملیاتی دارد، همانند CPPs.
۸- ایزو ۲۲۰۰۰ نیاز به تجزیه و تحلیل و بهبود با توجه به نتایج نظارت OPRP و برنامه HACCP دارد.
۹- ایزو ۲۲۰۰۰ همچنین نیاز به بازبینی و شناسایی مشخصات، فرمولاسیون و مبدا ورود و خروج محصولات دارد.
۱۰- ایزو ۲۲۰۰۰ فعالیت های تایید و اعتبارسنجی شده را جداسازی و مشخص می کند.
۱۱- کنترل آلرژن یک برنامه پیش نیاز مورد نیاز در ISO 22000 است؛ با این حال در HACCP ذکر نشده است.
۱۲- ایزو ۲۲۰۰۰، دارای اصطلاحات جدید توسعه یافته است، مانند “محصول بالقوه ناامن” .
۱۳- استاندارد ISO 22000 نیازمند بهبود مستمر و به روز رسانی سیستم مدیریت است.)4
2- شرح اجرا:
(فرآیند ارزیابی و ممیزی در سه مرحله صورت می گیرد
مرحله اول:ارزیابی و ممیزی مستندات مربوط به سیستم استقرار یافته(DESK STUDY AUDIT)
هدف در این مرحله به دست آوردن اطلاعات مهم ضروری است که می بایست توسط سازمان تهیه شود که شامل مدارک زیر است:
- اعلام تائیدیه حداقل امتیاز کاربرگ برنامه های پیش نیازی(90 درصد)
- معرفی اعضاء تیم
- نظامنامه معتبر با تائید سرپرست تیم ایمنی مواد غذایی واحد تولیدی
- توصیف فرآورده
- نمودار جریان فرآیند تولیدی با ذکر نقاط بحرانی
- جدول شناسایی مخاطرات
- HACCP PLAN
- فهرست و یک نسخه از روش های اجرایی و دستورالعمل های کاری
- آخرین ممیزی داخلی و گزارش عدم انطباقهای احتمالی
- جدول ارزیابی عوامل خطرزا(risk assessment)
- برنامه های پیش نیازی عملیاتی (OPRP PLAN)
- نتایج حاصل از بازدیدها یا ممیزی های قبلی مراجع نظارتی دولتی(در صورت وجود)
مرحله دوم:ارزیابی و ممیزی در محل واحدهای تولیدی برای بررسی نحوه اجرای سیستم ( ON SITE AUDITING)
شامل پیش ممیزی و برنامه ممیزی است
مرحله سوم:ارزیابی نتایج آزمون ها در صورت نیاز بررسی توسط کمیته کشوری یا دانشگاهی (FSMS) و بررسی اقدام اصلاحی های واحد تولیدی و در صورت تائید مدارک ارسالی صدور گواهی HACCP و مجوز درج علامت HACCP و ISO 22000
2-2 تطابق بین چک لیست PRPS و استاندارد ISO 22000 :
2-2-1 محوطه کارخانه(4 امتیاز):
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-مشخص بودن محدوده و محوطه کارخانه | 1 | ||
| 2-تمیز و مفروش بودن محوطه کارخانه و جمع آوری مرتب و منظم زباله ها | 1 | ||
| 3-محصور نمودن محیط های غیر قابل نظافت در محوطه کارخانه به نحو قابل قبول | 1 | ||
| 4- رعایت فاصله مناسب با مراکز آلاینده در اطراف کارخانه مطابق مقررات وضوابط سازمان( درصورت وجود، نوع آلاینده ذکر گردد) | 1 |
2-2-2 امکانات ساختمانی (22 امتیاز):
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1- وجود امکانات، فضای کافی و مجزا برای نگهداری مواد اولیه و بسته بندی (مورد استفاده در فراوری) | 2 | ||
| 2-وجود امکانات، فضای کافی و مجزا برای نگهداری مواد غیر خوراکی، گندزا و آفت کش ها | 2 | ||
| 3-وجود رختکن مناسب و کافی برای کارگران پیش از ورود به سالن تولید | 1 | ||
| 4-وجود فضای کافی برای آزمایشگاه دارای بخش های مجزای میکروبی، اتاق کشت ایزوله (یا هود آزمایشگاهی قابل قبول) و بخش فیزیکوشیمیایی | 3 | ||
| 5-وجود فضای کافی و مجزا جهت عملیات فرآوری با توجه به ظرفیت تولید | 2 | ||
| 6-وجود محل یا سکوی مناسب با فضای کافی جهت دریافت مواد اولیه | 2 | ||
| 7 – وجود امکانات و فضای کافی و مجزا برای نگهداری محصول نهایی | 2 | ||
| 8-وجود امکانات و فضای کافی و مجزا برای جمع آوری ضایعات و پسماند | 2 | ||
| 9-وجود امکانات و فضای کافی برای سیستم های جمع آوری فاضلاب و یا تصفیه آن | 2 | ||
| 10-وجود امکانات و فضای کافی جهت تصفیه و ضدعفونی آب در صورت استفاده از آب غیر آشامیدنی | 2 | ||
| 11-وجود امکانات و فضای مناسب جهت سرویسهای بهداشتی | 2 |
3-2-2-طراحی کارخانه(امتیاز =8)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1- طراحی مناسب ساختمان کارخانه و ارتباط قسمتهای تولید و فرآوری با محل دریافت و انبارها به نحوی که جریان کار به آسانی و یک طرفه صورت گرفته و از انتشار آلودگی جلوگیری به عمل آید. | 4 | ||
| 2- تفکیک بخش تمیز از غیر تمیز به نحو مطلوب و ترجیحا قابل شناسایی در محیط (Clean- Unclean) | 2 | ||
| 3- جانمایی و فضای قرارگرفتن ماشین آلات، تجهیزات به نحوی که فضای حرکت کارکنان و ترالی ها بدون ایجاد تراکم و به آسانی انجام شود | 2 |
4-2-2- درها (امتیاز =7)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-دارای جنس مقاوم (به غیر از چوب) صاف و صیقلی و قابلیت نظافت و شستشو | 4 | ||
| 2-بسته شدن درها به طور خودکار (بدون دخالت دست) | 1 | ||
| 3-بسته شدن درها به طور کامل (به منظور جلوگیری از ورود حشرات و جانوران موذی) | 1 | ||
| 4-وجود تمهیدات لازم برای درهای سالن تولید که به محوطه بیرون باز می شوند نظیر پرده نواری یا در دو مرحله ای یا پرده باد | 1 |
5-2-2پنچره ها(امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-دارای جنس مقاوم، صاف و صیقلی، غیر قابل نفود، قابل شستشو و ضد عفونی کردن | 4 | ||
| 2-شیب دار بودن کف به نحوی که برخلاف جریان کار و به طرف آبروها باشد | 2 |
6-2-2دیوارها(امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-دارای جنس مقاوم، غیر قابل نفوذ، بدون درز و شکاف، قابل نظافت و شستشو و ضد عفونی کردن | 4 | ||
| 2- گرد بودن محل اتصال کف به دیوارها و دیوار به دیوار | 2 |
7-2-2دیوارها(امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-دارای جنس مقاوم، غیر قابل نفوذ، بدون درز و شکاف، قابل نظافت و شستشو و ضد عفونی کردن | 4 | ||
| 2- گرد بودن محل اتصال کف به دیوارها و دیوار به دیوار | 2 |
8-2-2سقف(امتیاز=8)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-استفاده از سقف کاذب در سالن های تولید در صورتیکه کارخانه سوله است. | 1 | ||
| 2-جنس مقاوم، صاف و با قابلیت نظافت آسان در قسمتهای تولید | 3 | ||
| 2-جنس مقاوم، صاف و با قابلیت نظافت آسان در قسمتهای انبارها | 3 |
9-2-2آبروها(امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-طراحی آبروها با شیب مناسب برخلاف جریان کار و به نحوی که از تجمع آب در سالنهای تولید جلوگیری شود | 2 | ||
| 2-حفاظت مناسب ورود و خروجی آبروها برای جلوگیری از ورود جوندگان | 2 | ||
| 3-جنس مناسب و مقاوم پوشش آبروها با قابلیت جدا شدن و نظافت | 2 |
10-2-2روشنایی(امتیاز=3)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-کفایت میزان روشنایی مناسب قسمتهای حساس در سالن تولید | 1 | ||
| 2-پوشش نشکن برای لامپها و قابلیت نظافت آسان در اماکن برحسب ضرورت | 2 |
11-2-2تهویه (امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-نصب هواکش و تهویه قوی متناسب با ظرفیت تولید در قسمتهایی از سالن تولید که فرآوری همراه با ایجاد گرد وغبار بوده و یا تراکم بخار آب وجود دارد به نحوی که جریان هوا از سمت پاک به ناپاک باشد. | 3 | ||
| 2-مجهز بودن دریچه تهویه یا هواکش به توری از جنس مناسب و با قابلیت نظافت آسان | 2 | ||
| 3-ایجاد تمهیدات لازم (نظیر ایجاد فشار مثبت با نصب هواساز)به منظور تامین هوای پاک در قسمتهای از فرآوری که به علت حساسیت فرآورده احتمال انتقال آلودگی از محیط وجود دارد (به ویژه در جایی که دما و رطوبت کنترل می شوند) | 1 |
12-2-2تصفیه فاضلاب (امتیاز=5)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود سیستم تصفیه فاضلاب با کارایی مناسب و رعایت استانداردهای ملی در مورد فاضلاب ها | 3 | ||
| 2-جمع آوری مطلوب و خروج کامل فاضلاب از کارخانه در صورت عدم وجود سیستم تصفیه طبق برنامه معین | 2 |
13-2-2تصفیه فاضلاب (امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-نصب تجهیزات تصفیه آب (نظیر کلریناتور، سختی گیر،UV و یا RO در صورت استفاده از آب غیر آشامیدنی و سوابق پایش آن | 2 | ||
| 2-تطبیق ویژگیهای آب مصرفی،یخ و بخار آب مورد استفاده با ویژگی های میکروبی و شیمیایی آب آشامیدنی مطابق با استانداردهای ملی مرتبط | 2 | ||
| 3-وجود نقشه لوله کشی و انشعابات آن و یا رنگ آمیزی یا علامت گذاری و شماره گذاری لوله های آب آشامیدنی از آب غیر آشامیدنی جهت شناسایی | 2 |
14-2-2سرویس های بهداشتی (امتیاز=9)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-رعایت فاصله مناسب سرویس های بهداشتی و ارتباط غیر مستقیم از قسمتهای مرتبط با تولید برای جلوگیری از آلودگی ثانویه | 2 | ||
| 2-مجهز بودن دستشویی ها به صابون مایع، حوله یکبار مصرف و ماده ضد عفونی دستها و شیرهای آب خودکار | 4 | ||
| 3-نصب تهویه کارآمد و دارای توری و فلاش تانک در توالت ها | 3 |
15-2-2بهداشت فردی(امتیاز=10)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود سوابق کنترل بهداشت فردی نظیرناخن ها، حلق و بینی کارگران | 2 | ||
| 2-وجود دستورالعمل و سوابق معاینه بهداشتی معتبر برای کارگران و انجام معاینه پزشکی مجدد برای کارگران بیمار پس از بهبودی | 2 | ||
| 3-استفاده کارگران از کلاه و لباس مناسب و تمیز، چکمه یا کفش مخصوص و ماسک | 2 | ||
| 4-استفاده کارگران بخشهای مختلف تولید، انبار، آزمایشگاه از لباس های متفاوت به منظور شناسایی آنان | 1 | ||
| 5-دارا بودن دستورالعملی در خصوص رعایت اصول بهداشت فردی | 1 | ||
| 6-الزام کارگران به عدم استفاده از زیورآلات مانند ساعت، انگشتر و غیره در قسمتهای مرتبط با تولید دارا بودن دستورالعمل عدم استفاده از زیور آلات در قسمتهای مرتبط با تولید | 1 | ||
| 7- اعلام سریع کارگران در زمان ابتلا به بیمارهای نظیر تیفوئید، یرقان، اسهال، استفراغ، تب، گلو درد همراه با تب، زخمهای عفونی قابل رویت پوست و ترشحات چشم، گوش و بینی یا هرگونه بیماری مسری و عدم حضور آنان تا بهبودی کامل | 1 |
16-2-2 کنترل آفات (امتیاز=4)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود برنامه کنترل حشرات و جانوران موذی و سوابق پایش و اثر بخشی آن | 3 | ||
| 2- نقشه کنترل آفات و طعمه گذاری انبارها جهت جلوگیری از ورود حشرات و جوندگان موذی | 1 |
17-2-2 -انبارها/ سردخانه/ گرمخانه( امتیاز=14)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-استفاده از پالت های دارای جنس مقاوم و قابل نظافت در انبار | 2 | ||
| 2-استفاده از وسایل حمل و نقل با مصرف سوخت های غیرفسیلی در محوطه انبار | 1 | ||
| 3- رعایت شرایط FIFO در انبار | 1 | ||
| 4-رعایت فاصله مناسب چیدمان پالتها از دیوار انبار در حدود 20 سانتیمتر | 1 | ||
| 5-علامت گذاری قسمتهای قرنطینه محصول قابل قبول مرجوعی به منظور قابلیت شناسایی سریع | 1 | ||
| 6-رعایت شرایط مناسب و استاندارد چیدمان محصول و کالا بر روی هم | 1 | ||
| 7-تفکیک مناسب انبارها بسته به ظرفیت تولید کارخانه و محصول تولیدی(انبار مواد اولیه، مواد حین فرآوری، محصولات نهایی) | 3 | ||
| 8-مجهز بودن انبار به وسایل اندازه گیری رطوبت ودما در صورتی که محصول با مواد اولیه باید در شرایط خاصی نگهداری شوند و حفظ سوابق پایش | 3 | ||
| 9-نصب دستگاه هشدار دهنده به منظور اعلام شرایط خارج از کنترل برای سردخانه/ گرمخانه | 1 |
18-2-2 سطوح(امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1- سطوح در تماس با ماده غذایی دارای جنس مقاوم، صاف(فاقد درز و شکاف) و قابلیت نظافت، شستشو و ضد عفونی کردن (ترجیحاً از جنس استنلس استیل) | 3 | ||
| 2-سطح سینی ها و مخازن لوله های انتقال دهنده و سایر ابزار مورد استفاده در تماس با ماده غذایی دارای جنس مقاوم، فاقد درز و شکاف و قابل نظافت و ضد عفونی کردن | 3 |
19-2-2 قسمت های تولید و فرآوری(امتیاز=20)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-مجزا بودن بخش های مختلف تولید با استفاده از تمهیداتی نظیر درب مناسب (جریان یکطرفه از بخش تمیز به غیر تمیز ) یا پرده های نواری | 1 | ||
| 2- وجود دستشویی مجهز به صابون مایع، حوله یکبار مصرف با شیر آب خودکار و سطل زباله پدالی در وردی هر سالن | 3 | ||
| 3- نحوه قرار گرفتن اتصال مناسب تجهیزات تولید به نحوی که از ایجاد فضای اضافه (void space) جلوگیری شود. | 1 | ||
| 4- عدم وجود اقلام مازاد (مانند وسایل تعمیر و نگهداری، ظروف مواد اولیه و … ) در سالن در حین عملیات تولید | 1 | ||
| 5- رعایت شرایط بهداشتی و عدم وجود جرم و خوردگی در سطوح خارجی، بدنه مخازن و تانکهای مختلف | 2 | ||
| 6- جمع آوری و نگهداری زباله ضایعات در سطل های دردار پدالی، خروج به موقع آن ها از سالن | 2 | ||
| 7-وجود کنترل سیستم های سرمایش و گرمایش مناسب در سالن های تولید و بسته بندی | 3 | ||
| 8- محصور نمودن تجهیزات فرآوری به نحوی که از انتقال آلودگی احتمالی به مواد در حال فرآوری جلوگیری بعمل اید. | 1 | ||
| 9- نصب علائم، تابلوهای ایمنی و بهداشتی در سالن | 1 | ||
| 10- کالیبره بودن تجهیزات اندازه گیری دما، رطوبت و فشار در خط تولید و حفظ سوابق آن | 4 | ||
| 11- ممنوع بودن خوردن و آشامیدن و استعمال دخانیات در سالن تولید | 1 |
20-2-2 نگهداری وتعمیرات(امتیاز=4)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود برنامه مدون و سوابق تعمیر و نگهداری باکارایی لازم برای کلیه تجهیزات/ ماشین آلات تولید و دستگاه های آزمایشگاهی) | 3 | ||
| 2- شماره گذاری کلیه تجهیزات / ماشین آلات/ دستگاههای آزمایشگاهی | 1 |
21-2-2 شستشو و ضد عفونی(امتیاز=8)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود برنامه مدون شستشو و ضدعفونی و نظافت برای قسمتهای تولید، انبار و سایر اماکن مرتبط با تولید با کارایی لازم | 3 | ||
| 2- نصب شیر آب جهت عملیات شستشو و نظافت و یا نصب پمپ باد برای نظافت در فواصل مختلف سالن تولید و یا امکانات سیستم های شستشوی CIPویاCOP و ایجاد فضای مناسب برای نگهداری ابزار یا مخازن | 2 | ||
| 3-سوابق پایش و اثر بخشی سیستم شستشو و نظافت | 2 |
22-2-2 آزمایشگاه کنترل کیفیت (امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود امکانات آزمایشگاهی برای کنترل کیفیت و ایمنی محصول | 1 | ||
| 2- وجود نیروی انسانی متخصص و مجرب برای نظارت بر فرآیند تولید و عملیات آزمایشگاهی(تضمین کیفیت) | 2 | ||
| 3- وجود قرارداد معتبر با آزمایشگاههای تائید صلاحیت شده برای انجام آزمونهای برون سپاری شده | 1 | ||
| 4- وجود سوابق نتایج آزمون های برون سپاری شده برای مواد اولیه و محصول | 2 |
23-2-2 کنترل محصول نامنطبق(امتیاز=5)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود دستورالعمل نحوه تعیین تکلیف مواد اولیه و محصول نامنطبق و سوابق مربوطه | 2 | ||
| 2- وجود دستورالعمل جمع آوری و فراخوان محصول نامنطبق از سطح عرضه و سوابق آن (Withdraw) | 2 | ||
| 3- وجود دستورالعمل و سوابق فراخوان(Recall) محصولات نامنطبق از سطح عرضه | 1 |
24-2-2 شکایات (امتیاز=2)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود دستورالعمل های رسیدگی به شکایات و سوابق اقدامات انجام شده به منظور بررسی مشکل و رفع نواقص مربوط به شکایتی در تمامی مراحل تولید و بازنگری ارزیابی خطر و انجام اقدامات اصلاحی | 2 |
25-2-2 توزیع محصول (امتیاز=5)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود دستورالعمل و سوابق مربوط به رعایت شرایط خوب حمل و نقل | 2 | ||
| 2-نظافت و شستشوی وسایل حمل و نقل بصورت مناسب طبق دستورالعمل و برنامه مدون | 1 | ||
| 3-وجود برنامه کالیبراسیون و دستورالعمل و سوابق تعمیر و نگهداری ابزار کنترل وسایل حمل و نقل مربوط به ثبت دما و رطوبت (مانند ثبت دما و رطوبت) | 3 |
26-2-2 ردیابی محصول (امتیاز=3)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود دستورالعمل ردیابی مواد اولیه و محصولات و سوابق قابل دسترسی و خوانا از ردیابی دوسویه محصول از مواد اولیه به محصول نهایی و بالعکس و ردیابی در سطح عرضه | 3 |
27-2-2 تامین کنندگان (امتیاز=4)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود دستورالعمل و برنامه ارزیابی تامین کنندگان در جهت تامین مواد اولیه منطبق با معیارهای ایمنی و کیفی مواد غذایی و ثبت سوابق | 3 | ||
| 2-وجود فهرست به روز شده کلیه تامین کنندگان (کالا و خدمات) | 1 |
28-2-2 آموزش (امتیاز=6)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-وجود دستورالعمل و برنامه مدون جهت اجرای دوره های آموزشی تخصصی و فنی و سوابق آموزش گذرانده شده | 3 | ||
| 2-انجام نیاز سنجی و اثر بخشی آموزشی | 2 | ||
| 3-وجود سوابق احراز صلاحیت کارکنان برای تعیین مسئولیت ها و اختیارات مرتبط با ایمنی محصول | 1 |
29-2-2 برچسب محصول (امتیاز=3)
| محل ارزیابی | بارم بندی | بند استاندارد ISO 22000 | روش پیشنهادی برای اجرا |
| 1-درج اطلاعات و مشخصات محصول بر روی برچسب مطابق با ضوابط برچسب گذاری و نشانگرهای تغذیه ای | 1 | ||
| 2-درج توصیه ها و هشدارهای لازم در مورد نحوه و شرایط آماده سازی و مصرف و نگهداری | 2 |
نتایج:
همانطور که از چک لیست PRPS مشخص است این چک لیست بیشتر خاصیت اجرایی دارد و بیشتر مستندات استاندارد در مستندات اجرایی را شامل می شود و مستندات جهت ارزیابی استاندارد در چک لیست ممیزی داخلی باید آورده شود و علاوه بر چک لیست PRPS باید چک لیست ممیزی داخلی براساس الزامات ISO 22000 نوشته شود وارزیابی مطابق آن انجام شود.
به عبارتی بهتر PRPS قسمتی از HACCP است که بیشتر خاصیت اجرایی کنترل مواد غذایی را دارد در حالی که ISO 22000 مستندسازی کلیه مدارک سیستم مدیریت کیفیت است و PRPS و HACCP به تنهایی کفایت لازم را ندارند و اخذ استاندارد ISO 22000 نیز به تنهایی حساسیت لازم را برای حذف خرابی ها را ندارد لذا پیشنهاد می شود سازمانهای
منابع:
1-ISO 22000:2018
2-PRPPS CHECK LIST(Q-FW7-001-3)
3-دستورالعمل اجرایی نحوه ارزیابی و ممیزی واحدهای تولیدی بر اساس استاندارد های مدیریت ایمنی مواد غذایی(SP-PR-1393-007)
تهیه کننده: دکتر آرش اصغری نژاد