استقرار استاندارد ISO 3834-2:2021؛ یک الزام یا یک نیاز بنیادین؟

تبیین رویکرد یکپارچه مهندسی کیفیت جوشکاری در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و سازه‌های فلزی

نگارنده:دکتر آرش اصغری نژاد

چکیده انگلیسی و فارسی (Abstract & Persian Abstract)

English Abstract

Implementation of ISO 3834-2:2021: A Contractual Mandate or an Inherent Quality Need?

A Comprehensive Analysis of Process Quality Engineering, IMS Integration, and Industrial Compliance in Oil, Gas, and Petrochemical Sectors

Fusion welding is universally recognized as a “special process” whose structural integrity cannot be completely verified through post-production non-destructive examination (NDE). Consequently, the implementation of ISO 3834-2:2021 (Quality requirements for fusion welding of metallic materials — Part 2: Comprehensive quality requirements) shifts the paradigm from defect detection to systematic defect prevention. This paper critically assesses whether ISO 3834-2 is merely an enforced client prerequisite or an indispensable organizational necessity for operational excellence. It elucidates the technical synergy between ISO 3834-2 and established structural codes such as AWS D1.1, defines the critical governance role and technical competencies of the Responsible Welding Coordinator (RWC) pursuant to ISO 14731:2019, and delineates job matrices for welding-affecting personnel. Furthermore, a multi-dimensional compliance matrix demonstrates how ISO 3834-2 seamlessly interfaces with Integrated Management Systems (ISO 9001:2015, ISO 14001:2015, and ISO 45001:2018). Finally, the study examines practical compliance mechanisms catering to stringent requirements within the Iranian energy sector (specifically the Iranian Petroleum Standards – IPS), illustrating how organizational institutionalization of this standard slashes the cost of poor quality, boosts overall productivity, and secures customer loyalty in critical engineering markets.

Keywords (English):

ISO 3834-2:2021, Welding Quality Management, Special Process, ISO 14731, Responsible Welding Coordinator (RWC), AWS D1.1, Integrated Management System (IMS), Iranian Petroleum Standards (IPS), Non-Destructive Testing (NDT), Weldability.

چکیده فارسی

فرایند جوشکاری ذوبی به عنوان یک «فرایند ویژه» شناخته می‌شود که انطباق کیفی و سلامت متالورژیکی آن را نمی‌توان صرفاً با آزمایش‌ها و بازرسی‌های نهایی تضمین کرد. از این رو، استقرار استاندارد بین‌المللی ISO 3834-2:2021 (الزامات کیفی جامع برای جوشکاری ذوبی مواد فلزی) رویکرد کنترل کیفیت را از «کشف عیب در محصول نهایی» به «پیشگیری و هدایت سیستماتیک فرایند در کلیه مراحل طراحی، ساخت و آزمون» تغییر می‌دهد. این مقاله تحلیلی به واکاوی این پرسش کلیدی می‌پردازد که آیا ISO 3834-2 صرفاً یک الزام تحمیلی در مناقصات است یا یک نیاز بنیادین فنی و اقتصادی برای سازمان‌ها؟

در این پژوهش، نحوه انطباق و پوشش این استاندارد با کدهای ساخت نظیر AWS D1.1 تبیین شده و جایگاه محوری هماهنگ‌کننده جوشکاری (RWC) بر پایه استاندارد ISO 14731:2019 همراه با ماتریس شرح وظایف پرسنل مؤثر تحلیل می‌گردد. همچنین تطابق بند به بند و پیوند این استاندارد با سیستم‌های مدیریت یکپارچه (ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001) در قالب یک ماتریس چندبُعدی تشریح می‌شود. در نهایت، چگونگی پاسخ‌گویی به الزامات کارفرمایان راهبردی ایران به‌ویژه در بخش نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی بر مبنای کدهای IPS مورد ارزیابی قرار گرفته و نشان داده می‌شود که استقرار این استاندارد با مهار هزینه‌های دوباره‌کاری و ارتقای اعتبار سازمانی، پیش‌ران مستقیم جهش جذب مشتریان است.

کلمات کلیدی (فارسی):

استاندارد ISO 3834-2:2021، فرایند ویژه جوشکاری، هماهنگ‌کننده جوشکاری (RWC)، استاندارد ISO 14731، کد ساخت AWS D1.1، سیستم مدیریت یکپارچه (IMS)، استانداردهای نفت ایران (IPS)، هزینه‌های کیفیت، ردیابی متالورژیکی.

۱. مقدمه: چیستی و ضرورت تدوین استاندارد ISO 3834-2:2021

در صنایع ساخت و نصب سازه‌های فلزی، مخازن تحت فشار، لوله‌کشی‌های فرایندی و سکوهای دریایی، جوشکاری نقطه تلاقی متالورژی، فیزیک حرارت و مهندسی مکانیک است. در فرایندهای متداول صنعتی، قطعه ساخته‌شده قابلیت اندازه‌گیری ابعادی، سختی‌سنجی سطحی یا بررسی ویژگی‌های عملکردی بیرونی را داراست؛ اما اتصالات جوشی دارای خواص مکانیکی و ریخت‌شناسی میکروسکوپی در ناحیه ذوب (FZ) و ناحیه متأثر از حرارت (HAZ) هستند که بخش عمده‌ای از عیوب آن‌ها مانند ترک‌های تاخیری هیدروژنی، عیوب ذوب ناقص جداره، و تنش‌های پسماند خطرناک در تست‌های مرسوم مخفی می‌مانند یا در حین سرویس منجر به شکست فاجعه‌بار می‌شوند.

به همین دلیل، جوشکاری مشمول تعریف استاندارد بین‌المللی برای «فرایند ویژه» (Special Process) است؛ یعنی فرایندی که در آن انطباق محصول نهایی به آسانی و به صورت مستقل قابل اثبات نبوده و باید کنترل کیفیت در کل چرخه پیش از جوشکاری، حین جوشکاری و پس از آن برقرار باشد. استاندارد ISO 3834-2:2021 (ویرایش سوم تاییدشده) دقیقاً در پاسخ به این ضرورت، الزامات کیفی را به شکل جامع (Comprehensive) تعریف نموده است.

۲. الزام یا نیاز؟ دو لایه راهبردی در تصمیم‌گیری سازمان‌ها

مشخصه	لایه الزام (Mandatory Requirement)	لایه نیاز (Inherent Operational Need)
خاستگاه	کارفرما، مراجع قانونی، دفاتر بازرسی، اسناد مناقصه	مدیریت ارشد، تیم فنی، اقتصاد مهندسی، تعالی فرایند
محرک اصلی	ورود به وندورلیست نفت و گاز (AVL)، شرایط بین‌المللی EN 1090 / PED	کاهش دوباره‌کاری‌ها، پیشگیری از خرابی فاجعه‌بار، کاهش نرخ تعمیر جوش
تمرکز دیدگاه	دریافت گواهی‌نامه و ارائه آن در پکیج مدارک مناقصه	ایجاد دانش مدون متالورژیکی، تکرارپذیری کیفیت، صیانت از منابع مالی
اثر بلندمدت	بقای کوتاه‌مدت در مناقصات جاری	کاهش بهای تمام‌شده ساخت، افزایش ماندگاری مشتریان، تثبیت برند سازمان

سازمان‌های پیشرو استقرار این استاندارد را فراتر از برآورده‌سازی فرمالیته شرایط مناقصه تلقی کرده و آن را به عنوان یک سیستم محافظ برای پیشگیری از دعاوی حقوقی سنگین ناشی از تخریب سازه‌ها و خطوط لوله در نظر می‌گیرند.

۳. ارتباط و تفکیک ساختاری ISO 3834-2 با کدهای اجرایی نظیر AWS D1.1

در ادبیات مهندسی جوشکاری، تفکیک استانداردهای سیستمی/فرایندی از کدهای اجرایی ساختاری امری ضروری است. استاندارد AWS D1.1 (Structural Welding Code – Steel) یک آیین‌نامه اجرایی و فنی ساخت است، در حالی که ISO 3834-2 یک نظام تضمین کیفیت ویژه فرایند جوشکاری محسوب می‌شود.

استاندارد کیفی فرایند: ISO 3834-2:2021

مدیریت پرسنل، زیرساخت، ردیابی، کالیبراسیون و بازنگری قرارداد

│ چتر حاکمیتی│          کدهای فنی، طراحی و ساخت محصول (Construction Codes) │

│   AWS D1.1: سازه‌های فولادی  │   ASME Sec VIII/IX: تجهیزات  │

│   API 1104: خطوط لوله انتقال │   کدهای نفت ایران: IPS   │

تحلیل هم‌پوشانی و وجوه تمایز فنی

پیش‌نیازهای متالورژیکی و روش اجرا: کد AWS D1.1 معیارهای تایید روش جوشکاری (PQR)، کارت‌های دستورالعمل (WPS) و آزمون صلاحیت جوشکاران (WQT) را مشخص می‌سازد؛ اما فاقد سازوکار تضمین شرایط نگهداری پودرها و الکترودها در انبار، ردیابی شیت‌ها، و صحه‌گذاری تجهیزات کالیبراسیون در سطح سازمانی است. این خلأ دقیقاً توسط بندهای ۸، ۱۰ و ۱۴ استاندارد ISO 3834-2 پوشش داده می‌شود.
بررسی قرارداد و تحلیل فنی: استاندارد ISO 3834-2 سازمان را ملزم می‌کند قبل از آغاز هر پروژه ساخت تحت کد AWS D1.1، بررسی قرارداد و ارزیابی فنی انجام دهد تا قابلیت‌های تجهیزاتی کارگاه، صلاحیت جوشکاران و الزامات تست مطابقت داده شود.

۴. جایگاه محوری هماهنگ‌کننده جوشکاری (RWC) بر مبنای استاندارد ISO 14731:2019

مطابق بند ۷.۳ استاندارد ISO 3834-2، سازمان ساخت ملزم به تعیین حداقل یک فرد یا تیمی شایسته تحت عنوان هماهنگ‌کننده جوشکاری (Responsible Welding Coordinator – RWC) است. الزامات صلاحیت، مهارت‌ها و مسئولیت‌های این نقش منحصراً توسط استاندارد بین‌المللی ISO 14731:2019 تبیین شده است.

سطوح سه‌گانه دانش فنی هماهنگ‌کننده جوشکاری

سطح جامع (Comprehensive – Level A): شامل مهندسان بین‌المللی جوشکاری (IWE)؛ الزامی برای متریال‌های پرآلیاژ، مخازن جدارضخیم، و سرویس‌های خستگی بالا.
سطح خاص (Specific – Level B): شامل تکنولوژیست‌های بین‌المللی جوش (IWT)؛ برای فولادهای ساختمانی استاندارد و لوله‌کشی‌های عمومی.
سطح پایه (Basic – Level C): شامل سرپرستان و متخصصان جوش (IWS)؛ برای سازه‌های سبک و متریال‌های ساده کربنی.

وظایف و اختیارات کلیدی RWC طبق ISO 14731

طرح‌ریزی فنی: تدوین pWPS و نظارت عالی بر آزمون‌های متالورژیکی PQR.
تطبیق توانمندی‌های پرسنل: بررسی دامنه‌های اعتبار آزمون صلاحیت جوشکاران طبق ISO 9606 یا AWS D1.1.
پایش عملیات حرارتی (PWHT): تعیین گرادیان حرارتی، زمان نگهداری و سرعت سرمایش بر پایه آنالیز فازی متریال.
مدیریت عدم‌انطباق‌ها و رویه‌های تعمیر (Weld Repair): تصمیم‌گیری درباره شیوه شیارزنی، پیش‌گرم مجدد و ارزیابی ریشه‌ای شکست تست‌های مخرب و غیرمخرب.

۵. ماتریس شرح وظایف و حدود صلاحیت عوامل مؤثر در کیفیت جوشکاری

سیستم کیفی جوشکاری زمانی به درستی عمل می‌کند که تفکیک وظایف بر مبنای جدول مسئولیت‌های شفاف (RACI) برقرار باشد:

│               ماتریس نقش‌ها و وظایف در استاندارد ISO 3834-2             │

│ عنوان نقش سازمانی        │ حوزه اصلی مسئولیت‌ها و شرح وظایف عملیاتی     │

│ هماهنگ‌کننده جوش (RWC)    │ صحه‌گذاری متالورژیکی، تایید WPS، تحلیل ریشه‌ای│

│ مدیر تضمین کیفیت (QA)   │ نظارت سیستمی، صدور Final Book، ممیزی فرایند  │

│ بازرس جوش و NDT         │ اجرای VT/PT/MT/UT/RT بر پایه معیارهای پذیرش  │

│ انباردار متریال و فیلر  │ کنترل دما و رطوبت آون‌ها، تفکیک Heat Number   │

│ پرسنل نت و کالیبراسیون  │ کالیبره سالانه ولت‌متر، آمپ AWS D1.1.

3. **پایش عملیات حرارتی (PWHT):** تعیین گرادیان حرارتی، زمان نگهداری و سرعت سرمایش بر پایه آنالیز فازی متریال.

4. **مدیریت عدم‌انطباق‌ها و رویه‌های تعمیر (Weld Repair):** تصمیم‌گیری درباره شیوه شیارزنی، پیش‌گرم مجدد و ارزیابی ریشه‌ای شکست تست‌های مخرب و غیرمخرب.

---

## ۵. ماتریس شرح وظایف و حدود صلاحیت عوامل مؤثر در کیفیت جوشکاری

سیستم کیفی جوشکاری زمانی به درستی عمل می‌کند که تفکیک وظایف بر مبنای جدول مسئولیت‌های شفاف (RACI) برقرار باشد:

│ ماتریس نقش‌ها و وظایف در استاندارد ISO 3834-2 │

│ عنوان نقش سازمانی │ حوزه اصلی مسئولیت‌ها و شرح وظایف عملیاتی │

│ هماهنگ‌کننده جوش (RWC) │ صحه‌گذاری متالورژیکی، تایید WPS، تحلیل ریشه‌ای│

│ مدیر تضمین کیفیت (QA) │ نظارت سیستمی، صدور Final Book، ممیزی فرایند │

│ بازرس جوش و NDT │ اجرای VT/PT/MT/UT/RT بر پایه معیارهای پذیرش │

│ انباردار متریال و فیلر │ کنترل دما و رطوبت آون‌ها، تفکیک Heat Number │

│ پرسنل نت و کالیبراسیون │ کالیبره سالانه ولت‌متر، آمپرمتر و دستگاه جوش │

│ جوشکاران و اپراتورها │ حفظ پارامترهای شدت جریان، ولتاژ و زاویه تورچ │

۶. پاسخ به الزامات صنایع نفت، گاز و پتروشیمی ایران (کدهای IPS)

پروژه‌های کلان انرژی در کشور تحت نظارت استانداردهای نفت ایران (**Iranian Petroleum Standards - IPS**) اجرا می‌شوند. استقرار ISO 3 ISO 45001**) و کدهای اجرایی نظیر **AWS D1.1** پیوند خورده و هم‌پوشانی دارند:

| بند استاندارد ISO 3834-2:2021 | موضوع و دامنه الزام فنی | ارتباط با ISO 9001:2015 | ارتباط با ISO 14001:2015 | ارتباط با ISO 45001:2018 | انطباق با کدهای ساخت (نظیر AWS D1.1 / IPS) |

| **بند ۵ (Review of Requirements)** | بازنگری نیازمندی‌ها و بررسی فنی قرارداد | بند ۸.۲ (تعیین و بازنگری الزامات محصولات و خدمات) | بند ۶.۱.۲ (بررسی جنبه‌های زیست‌محیطی طرح) | بند ۶.۱.۲ (شناسایی خطرات ایمنی قبل از اجرا) | بررسی قابلیت جوش‌پذیری فولادها بر اساس جداول تحلیلی AWS D1.1 و IPS-E-GN-100 |

| **بند ۶ (Sub-contracting)** | مدیریت خدمات فرعی و برون‌سپاری‌ها | بند ۸.۴ (کنترل فرایندها، محصولات و خدمات برون‌سپاری‌شده) | پایش انطباق زیست‌محیطی پیمانکاران فرعی | الزامات HSE پیمانکاران در عملیات ساخت و نصب | تایید صلاحیت کارگاه‌های رادیوگرافی و آزمایشگاه‌های متالورژی همکار |

| **بند ۷ (Welding Personnel)** | صلاحیت جوشکاران، اپراتورها و هماهنگ‌کننده جوش | بند ۷.۲ (شایستگی کارکنان) و ۸.۵.۱ (کنترل تولید) | آموزش‌های زیست‌محیطی پرسنل در کاهش ضایعات | بند ۷.۲ و ۷.۳ (شایستگی و آگاهی ایمنی پرسنل جوشکار) | آزمون جوشکاران طبق AWS D1.1 بند ۴ و تطابق دانش هماهنگ‌کننده جوش با ISO 14731 |

| **بند ۸ (Inspection & Testing Personnel)** | پرسنل بازرسی چشمی و آزمون‌های غیرمخرب (NDT) | بند ۸.۶ (ترخیص محصولات و خدمات) و ۷.۲ | مدیریت پساب‌ها و آلودگی‌های مواد نافذ (PT) | حفاظت رادیواکتیو در آزمون‌های RT و ایمنی پرتوها | گواهینامه بازرسان بر اساس ISO 9712 یا ASNT SNT-TC-1A و الزامات کدهای نفت |

| **بند ۹ (Equipment)** | تجهیزات تولید، نگهداری و قابلیت‌های ابزاری | بند ۷.۱.۳ (زیرساخت) و ۷.۱.۴ (محیط عملیاتی) | بند ۸.۱ (کاهش آلودگی صوتی و بهینه‌سازی توان دستگاه‌ها) | بند ۸.۱ (ایمنی ماشین‌آلات جوشکاری، کابل‌ها و ارتینگ) | تست عملکرد ژنراتورها و رکتیفایرهای جوشکاری مطابق استانداردهای ساخت |

| **بند ۱۰ (Welding Activities)** | تدوین WPS، اجرای PQR، و پیش‌گرم/PWHT | بند ۸.۵.۱ (صحه‌گذاری فرایندهای ویژه) | مدیریت انتشار دودهای جوشکاری و گازهای حاصله | الزامات تهویه موضعی (LEV)، خطرات بخارات سمی و گرما | انطباق کامل با بندهای ۳، ۴ و ۵ آیین‌نامه AWS D1.1 و دستورالعمل‌های IPS-C-PI-290 |

| **بند ۱۱ (Storage of Consumables)** | انبارداری، جابجایی و پخت مواد مصرفی جوش | بند ۸.۵.۴ (محافظت از دارایی‌ها و محصولات) | تفکیک قوطی‌های فیلر و کاهش دورریز سرباره‌ها | مدیریت سیلندرهای تحت فشار گازهای آرگون و $CO_2$ | جداول پخت و خشک‌کردن الکترودهای کم‌هیدروژن بر مبنای جدول ۵.۱ آیین‌نامه AWS D1.1 |

| **بند ۱۲ (Storage of Parent Material)** | نگهداری و محافظت از متریال پایه (شیت‌ها و لوله‌ها) | بند ۸.۵.۴ (حفظ و صیانت از متریال و شناسایی) | پیشگیری از آلودگی خاک توسط روغن یا زنگ‌زدگی لوله‌ها | چیدمان ایمن و پایدار صفحات سنگین فولادی در انبار | حفظ نشانه‌گذاری متالورژیکی و Heat Number سازگار با نقشه‌های اجرایی |

| **بند ۱۳ (Post-Weld Heat Treatment)** | عملیات حرارتی پس از جوشکاری (تنش‌زدایی PWHT) | بند ۸.۵.۱ (کنترل و صحه‌گذاری فرایند) | کنترل مصرف سوخت یا انرژی در کوره‌های عملیات حرارتی | مهار خطرات سوختگی، حرارت بالا و ایمنی کار با مشعل‌ها | تطابق نمودارهای ثبت حرارت با جداول تنش‌زدایی AWS D1.1 و کدهای ASME Sec VIII |

| **بند ۱۴ (Inspection & Testing)** | بازرسی قبل، حین و بعد از فرایند جوشکاری | بند ۹.۱ (پایش و اندازه‌گیری فرایند و محصول) | مدیریت پسماندهای شیمیایی حاصل از آزمون‌های مخرب | حفاظت فردی اپراتورها حین تست‌های آلتراسونیک و ذره مغناطیسی | حدود پذیرش ناپیوستگی‌های جوش مطابق بخش ۶ آیین‌نامه AWS D1.1 و استانداردهای IPS |

| **بند ۱۵ (Non-conformance & Correction)** | مدیریت عدم‌انطباق‌ها، تعمیر و ریشه‌یابی عیوب | بند ۱۰.۲ (عدم‌انطباق و اقدامات اصلاحی) | کاهش ضایعات ناشی از برش‌کاری‌های دوباره | پیشگیری از حوادث ناشی از شکست سازه در تست هیدروستاتیک | رویه شیارزنی و تعمیر مجدد مطابق با بند ۵.۲۶ آیین‌نامه ساختمانی AWS D1.1 |

| **بند ۱۶ (Calibration & Validation)** | کالیبراسیون و صحه‌گذاری ادوات اندازه‌گیری | بند ۷.۱.۵ (منابع پایش و اندازه‌گیری) | کاهش پرت توان برق به علت خطای اندازه‌گیری پارامترها | صحت‌سنجی گیج‌های فشار کپسول‌های گاز جهت ایمنی | کالیبراسیون آمپرمترها، ولت‌مترها و سرعت‌سنج‌های سیم بر اساس استاندارد ISO 17662 |

| **بند ۱۷ (Identification & Traceability)** | شناسایی و ردیابی قطعات، درزها و جوشکاران | بند ۸.۵.۲ (شناسایی و ردیابی فنی قطعه) | ثبت دقیق ردیابی ضایعات آهن و آلیاژها | سهولت شناسایی محل حادثه یا عیب بحرانی در کارگاه | ثبت علائم جوشکار (Welder Stencil) و نگاشت نقشه‌های ایزومتریک لوله‌کشی |

| **بند ۱۸ (Quality Records)** | گزارش‌های کیفی و پرونده نهایی ساخت (Final Book) | بند ۷.۵ (اطلاعات مدون سازمانی) | بایگانی الکترونیکی مدارک جهت کاهش مصرف کاغذ | مستندسازی سوابق حوادث و پرونده‌های بازرسی فنی | تشکیل شناسنامه نهایی تجهیز (Final Dossier) الزامی در تحویل موقت پروژه‌های نفت |

## ۸. نتیجه‌گیری (Conclusion)

واکاوی جامع سیستم مدیریت کیفیت جوشکاری اثبات می‌کند که تقلیل استاندارد **ISO 3834-2:2021** به عنوان یک سند تشریفاتی صرفاً جهت ارائه در مناقصات، خطایی بنیادین در مدیریت مهندسی سازمان‌هاست. این استاندارد شالوده‌ای فرایندی و یکپارچه خلق می‌کند که الزامات فنی کدهای معتبر جهانی همچون **AWS D1.1** و استانداردهای ملی نظیر **IPS** را در بطن خود محقق می‌سازد.

استقرار نظام‌مند این استاندارد نه تنها تعارضات پرهزینه میان کارفرمایان صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و سازندگان را از میان برمی‌دارد، بلکه با استقرار حاکمیت مهندسی **هماهنگ‌کننده جوشکاری (ISO 14731)** و پیوند راهبردی با سیستم‌های **ISO 9001، ISO 14001 و ISO 45001**، اتلاف منابع را به کمترین میزان رسانده و اعتماد کارفرمایان را برای ارجاع پروژه‌های باارزش‌تر جلب می‌نماید.

---

## ۹. منابع و مراجع کاربردی (References)

### ۹.۱. منابع بین‌المللی (International Standards & Publications)

1. **ISO 3834-2:2021**, *Quality requirements for fusion welding of metallic materials — Part 2: Comprehensive quality requirements*, International Organization for Standardization, Geneva, Switzerland.

2. **ISO 14731:2019**, *Welding coordination — Tasks and responsibilities*, International Organization for Standardization, Geneva.

3. **AWS D1.1/D1.1M:2025**, *Structural Welding Code — Steel*, 25th Edition, American Welding Society (AWS), Miami, Florida.

4. **ISO 9001:2015**, *Quality management systems — Requirements*, International Organization for Standardization.

5. **ISO 14001:2015**, *Environmental management systems — Requirements with guidance for use*, ISO.

6. **ISO 45001:2018**, *Occupational health and safety management systems — Requirements with guidance for use*, ISO.

7. **ISO 9712:2021**, *Non-destructive testing — Qualification and certification of NDT personnel*, ISO.

8. **ISO 15614-1:2017/Amd 1:2019**, *Specification and qualification of welding procedures for metallic materials — Welding procedure test — Part 1: Arc and gas welding of steels and arc welding of nickel and nickel alloys*, ISO.

9. **ASME Boiler and Pressure Vessel Code (BPVC), Section IX (2023)**, *Welding, Brazing, and Fusing Qualifications*, American Society of Mechanical Engineers, New York.

10. **NACE MR0175 / ISO 15156:2020**, *Petroleum and natural gas industries — Materials for use in H2S-containing environments in oil and gas production*, NACE International/ISO.

11. **EN 1090-2:2018**, *Execution of steel structures and aluminium structures — Part 2: Technical requirements for steel structures*, CEN, Brussels.

### ۹.۲. منابع داخلی و ملی (Iranian National & Industrial Standards)

1. **سازمان ملی استاندارد ایران (INSO)**، *استاندارد ملی ایران شماره ۲-۳۸۳۴: الزامات کیفی برای جوشکاری ذوبی مواد فلزی - قسمت دوم: الزامات کیفی جامع* (تجدیدنظر سال ۱۴۰۰ بر پایه ISO 3834-2).

2. **استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۷۳۱**، *هماهنگی جوشکاری - وظایف و مسئولیت‌ها* (بر مبنای استاندارد بین‌المللی ISO 14721**, *Non-destructive testing — Qualification and certification of NDT personnel*, ISO.

8. **ISO 15614-1:2017/Amd 1:2019**, *Specification and qualification of welding procedures for metallic materials — Welding procedure test — Part 1: Arc and gas welding of steels and arc welding of nickel and nickel alloys*, ISO.

9. **ASME Boiler and Pressure Vessel Code (BPVC), Section IX (2023)**, *Welding, Brazing, and Fusing Qualifications*, American Society of Mechanical Engineers, New York.

10. **NACE MR0175 / ISO 15156:2020**, *Petroleum and natural gas industries — Materials for use in H2S-containing environments in oil and gas production*, NACE International/ISO.

11. **EN 1090-2:2018**, *Execution of steel structures and aluminium structures — Part 2: Technical requirements for steel structures*, CEN, Brussels.

### ۹.۲. منابع داخلی و ملی (Iranian National & Industrial Standards)

1. **سازمان ملی استاندارد ایران (INSO)**، *استاندارد ملی ایران شماره ۲-۳۸۳۴: الزامات کیفی برای جوشکاری ذوبی مواد فلزی - قسمت دوم: الزامات کیفی جامع* (تجدیدنظر سال ۱۴۰۰ بر پایه ISO 3834-2).

2. **استاندارد ملی ایران شماره ۱۴۷۳۱**، *هماهنگی جوشکاری - وظایف و مسئولیت‌ها* (بر مبنای استاندارد بین‌المللی ISO 14731).

3. **وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران (کدهای استانداردهای نفت ایران - IPS)**:

* **IPS-C-PI-290**: *Construction Standard for Process and Utility Piping Systems*.

* **IPS-C-ME-100**: *Construction Standard for Atmospheric Storage Tanks*.

* **IPS-C-ME-110**: *Construction Standard for Pressure Vessels*.

* **IPS-E-GN-100**: *Engineering Standard for Environmental and Safety Requirements*.

4. **سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور**، *مبحث